دو گروه متخاصم در پشت سر پسران او ، نزار و مستعلى ، صف آراستند . طرفداران نزار كه فعال‌تر و تندروتر بودند فدائيان نزارى شام و ايران را پديد آوردند ( بنگريد به شمارهء 29 ، 101 ) و حال آن‌كه پيروان مستعلى كه معتدل‌تر بودند همانا اجداد اسماعيليان بهرهء امروز بمبئى و گجرات هستند . مستعليان يا مستعلويان بر خلافت فاطمى باقى ماندند ، اما مبنا و شالودهء روحانى جنبش فاطمى تا حدى ، بخصوص بعد از بحران دينى - سياسى ديگرى كه با مرگ الآمر بامر اللّه در 525 / 1130 پيش آمد ، صدمه ديد . اين بحران جديد ، جدا شدن اسماعيليان طيبى بود . اينان بعدا در يمن و هند قدرت و نفوذ فراوان يافتند . مصر و قاهره در دورهء فاطميان از رونق اقتصادى و شور و سرزندگى فرهنگىاى كه عراق و بغداد معاصرشان را تحت‌الشعاع قرار داده بود ، بهره‌مند گشتند . روابط تجارتى با دنياى غير اسلامى ، از جمله هند و كشورهاى مسيحى پيرامون مديترانه حفظ شد . در اين فعاليت بازرگانى ، تجار يهودى ، همچنين شايد پيشتازان بازرگانان كامرى مسلمان كه از دورهء بعدى ايوبيان و مملوكان آن‌ها را مىشناسيم ، نقش مهمى بازى مىكردند . در كارگاه‌هاى اين روزگار مصر هم برخى از زيباترين فرآورده‌هاى هنرى و صنعتى اسلامى در زمينه فلزكارى ، سفال‌سازى ، پارچه‌بافى و ظروف بلورين ساخته مىشد ، ميراث معمارى فاطميان را هنوز هم مىتوان در شمال افريقا و مصر مشاهده كرد . كتابشناسى - لين - پول ، 70 - 73 ؛ زامباور ، 94 - 95 ؛ البوم ، 20 - 21 . - دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « فاطميان » ( م . كانارد ) . - G . C . Miles , Fatimid Coins in the Collection of the University Museum . Philadelphia and the American Numismatic Society , ANS Numismatic Notes and Monographs , no . 121 , New York 1951 . - حسين بن فضل اللّه الهمدانى و حسن سليمان محمود الجهنى ، الصليحيون و الحركة الفاطميّه فى اليمن ، قاهره 1955 ، با جدول و شجره‌نامه مفضل در صفحه 343 . - F . Dachraoui , Le Califat Fatimide au Maghreb 296 - 362 / 909 - 973 . Histoire Politique et Institutions , Tunis 1981 . - H . Halm , " Die Fatimiden " , in Haarmann ( ed . ) , Geschichte der arabischen Welt , 166 - 99 . - Idem , Das Reich der Mahdi : Der Aufstieg de Fatimiden ( 875 - 973 ) , Munich 1991 .